Zniknęło. Nie wiesz kiedy dokładnie, ale w pewnym momencie zorientowałeś się, że temat po prostu przestał istnieć. Nie ma ochoty, nie ma myśli, nie ma impulsu. Jakby ktoś po cichu wyłączył przełącznik. 

Pierwsza myśl wielu osób: viagra. Albo jakiś suplement „na libido”. Albo oba na raz.

Tylko że viagra nie przywróci libido. Ona rozwiązuje problem techniczny, nie hormonalny. Jeśli pożądanie zniknęło, problem siedzi gdzie indziej i warto go najpierw znaleźć, zanim zaczniesz leczyć coś, co może być tylko objawem.

Dlaczego libido znika? Krótka lista podejrzanych

Libido jest jak czujnik ogólnego stanu organizmu. Gdy coś szwankuje, często jako pierwsze wyłącza się właśnie ono. Oto najczęstsze przyczyny, które łatwo przeoczyć.

Tarczyca. Niedoczynność tarczycy to jeden z najczęściej pomijanych powodów obniżonego libido, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Badania wskazują, że zaburzenia funkcji tarczycy powodują dysfunkcje seksualne u 48-77% chorych na nadczynność i 59-63% chorych na niedoczynność [1]. Charakterystyczne jest to, że inne objawy, zmęczenie, przyrost masy ciała, wypadanie włosów, są na tyle niespecyficzne, że latami bywają ignorowane lub przypisywane stresowi.

Prolaktyna. Podwyższona prolaktyna tłumi produkcję hormonów płciowych i bezpośrednio obniża pożądanie u obu płci. Jej poziom może rosnąć przy stresie, przy stosowaniu leków (szczególnie SSRI i leków przeciwpsychotycznych) lub przy gruczolaku przysadki, który brzmi groźnie, ale jest zazwyczaj łagodny i bardzo dobrze poddaje się leczeniu.

Kortyzol. Chroniczny stres to zabójca libido z udowodnionym mechanizmem biochemicznym. Kortyzol i hormony płciowe konkurują o te same szlaki produkcji. Gdy kortyzol jest stale wysoki, organizm produkuje go kosztem testosteronu i estrogenów. Efekt jest przewidywalny [2].

Leki, które bierzesz. To jest punkt, który zaskakuje wiele osób. SSRI (najpopularniejsze antydepresanty: sertralina, escitalopram, fluoksetyna) powodują dysfunkcje seksualne u 30-80% przyjmujących [3]. Antykoncepcja hormonalna u kobiet może podnosić SHBG i obniżać dostępność wolnego testosteronu. Leki na nadciśnienie z grupy beta-blokerów mają podobny efekt. Jeśli libido zniknęło niedługo po wprowadzeniu jakiegoś leku, sprawdź tę zależność z lekarzem.

Niedobory, o których nie wiesz. Anemia z niedoboru żelaza powoduje zmęczenie i obniżone libido. Niedobór witaminy D zaburza regulację hormonalną. Niedobór cynku spowalnia produkcję testosteronu. Żaden z tych niedoborów nie daje spektakularnych objawów, ale każdy po cichu robi swoje.

Relacja i jej kontekst. Tak, to też jest w tym artykule. Bo byłoby nieuczciwie pisać o libido i pomijać fakt, że pożądanie jest zawsze powiązane z kontekstem. Lata rutyny, nierozwiązane konflikty, brak przestrzeni na bliskość, napięcie, które nigdy nie zostaje nazwane. Żaden suplement tego nie naprawi.

Co może pomóc? Suplementy z sensem

Jeśli badania wskażą konkretną przyczynę, suplementacja ma szansę zadziałać. Jeśli nie wiesz co naprawiasz, prawdopodobnie nie naprawisz nic.

Ashwagandha przy podwyższonym stresie i kortyzolu. Trzy badania kliniczne z grupą placebo potwierdziły jej wpływ na redukcję kortyzolu i poprawę funkcji seksualnych u obu płci [4]. Działa, gdy przyczyną jest przeciążony układ stresowy.

Cynk przy niedoborze. Reguluje produkcję testosteronu i aktywność aromatazy. Sportowcy, osoby na diecie roślinnej i żyjące pod chronicznym stresem są szczególnie narażone na niedobór.

Witamina D przy niedoborze. Uczestniczy w syntezie hormonów płciowych i regulacji osi hormonalnej. W Polsce niedobory jesienią i zimą są regułą.

Maca jako adaptogen wspierający libido. Przegląd czterech badań klinicznych wskazał na poprawę pożądania seksualnego po co najmniej sześciu tygodniach stosowania, bez bezpośredniego wpływu na poziom hormonów [5]. Jeden z niewielu suplementów, który działa nie przez hormony, lecz przez inne mechanizmy.

Magnez przy stresie i zaburzeniach snu. Pośrednio wspiera gospodarkę hormonalną przez redukcję kortyzolu i poprawę jakości snu. Niedobory są powszechne.

A co z viagrą?

Viagra (sildenafil) i podobne leki z grupy PDE5 działają na przepływ krwi, nie na pożądanie. Pomagają przy problemach z erekcją wynikających z przyczyn naczyniowych. Nie przywrócą ochoty, jeśli jej nie ma.

Jeśli problem polega na tym, że erekcja jest możliwa, ale pożądanie zniknęło, viagra nic tu nie zmieni. Jeśli pożądanie jest, ale erekcja zawodzi, viagra może pomóc, ale warto najpierw ustalić dlaczego zawodzi, bo często mówi coś ważnego o stanie naczyń krwionośnych i ogólnym zdrowiu.

FAQ

Czy libido może samo wrócić?

Tak, szczególnie jeśli przyczyną był tymczasowy stres, zmęczenie lub konkretna sytuacja życiowa. Jeśli jednak trwa dłużej niż kilka tygodni i nie ma oczywistego wyjaśnienia, warto poszukać przyczyny, zamiast czekać.

Czy to może być depresja?

Bardzo często tak. Obniżone libido to jeden z typowych objawów depresji. Co komplikuje sprawę, leki stosowane w depresji (SSRI) mogą same w sobie obniżać libido. To błędne koło, które warto omówić z psychiatrą.

Od czego zacząć?

Od badań krwi i szczerej rozmowy z lekarzem. Nie od suplementów.

Bibliografia

[1] Gabrielson AT, Sartor RA, Hellstrom WJG. The Impact of Thyroid Disease on Sexual Dysfunction in Men and Women. Sexual Medicine Reviews. 2019;7(1):57-70.

[2] Toufexis D, Rivarola MA, Lara H, Viau V. Stress and the Reproductive Axis. Journal of Neuroendocrinology. 2014;26(9):573-586.

[3] Higgins A, Nash M, Lynch AM. Antidepressant-associated sexual dysfunction: impact, effects, and treatment. Drug, Healthcare and Patient Safety. 2010;2:141-150.

[4] Chauhan S, Srivastava MK, Pathak AK. Effect of standardized root extract of ashwagandha on well-being and sexual performance in adult males: a randomized controlled trial. Health Science Reports. 2022;5(4):e741.

[5] Shin BC, Lee MS, Yang EJ, Lim HS, Ernst E. Maca (L. meyenii) for improving sexual function: a systematic review. BMC Complementary and Alternative Medicine. 2010;10:44.